dàn ý phân tích bài thơ sóng

Phân tích bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh để thấy những tâm tư sâu kín, thể hiện những trạng thái phức tạp, tinh tế của tâm hồn người phụ nữ khi yêu. Phân tích bài thơ Sóng còn thấy những gì tinh tế nhất, huyền diệu nhất của một tâm hồn phụ nữ, một trái tim nhạy cảm luôn khao khát yêu thương… Bài viết dưới đây của DINHNGHIA.VN sẽ giúp bạn tìm hiểu và phân tích bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh! 

Mở bài: Xuân Quỳnh là nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Mỹ. Thơ Xuân Quỳnh là tiếng lòng của người phụ nữ đầy trắc ẩn, vừa hồn nhiên vui tươi vừa chân thành đằm thắm và luôn da diết trong tác phẩm đời thường. Lối văn phong ấy, độc giả có thể nhận thấy một cách dễ dàng qua bài thơ Sóng  – bài thơ như một bức tranh ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ trong tình yêu, thể hiện qua hình tượng sóng. Đó là một tình yêu tha thiết nồng nàn đầy khát vọng và luôn thủy chung, son sắt vượt qua giới hạn của con người.

Tìm hiểu về nữ sĩ Xuân Quỳnh cùng bài thơ Sóng 

Xuân Quỳnh (sinh năm 1942 – mất năm 1988) tên khai sinh là Nguyễn Thị Xuân Quỳnh, quê ở La Khê, thành phố Hà Đông, tỉnh Hà Tây (nay thuộc Hà Nội). Xuất thân từ một gia đình công chức, mồ côi mẹ từ nhỏ, Xuân Quỳnh ở với bà nội. Xuân Quỳnh từng là diễn viên múa Đoàn Văn công nhân dân Trung ương, là biên tập viên báo Văn nghệ, biên tập viên Nhà xuất bản Tác phẩm mới, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam khóa III. Các tác phẩm chính như: Hoa dọc chiến hào (1968), Gió Lào cát trắng (1974), Hoa cỏ may (1989),… Năm 2017, Xuân Quỳnh được tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.

Khi phân tích bài thơ Sóng, ta thấy tác phẩm được sáng tác năm 1967 trong chuyến đi thực tế ở vùng biển Diêm Điền (Thái Bình). Đây được xem là một bài thơ đặc sắc viết về tình yêu, rất tiêu biểu cho phong cách thơ Xuân Quỳnh. Bài thơ in trong tập Hoa dọc chiến hào.

cảm nhận phân tích bài thơ sóng
Phân tích bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh

Phân tích bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh để thấy những cảm xúc khi yêu

Thi phẩm tình yêu “Sóng” của nữ sĩ Xuân Quỳnh được xem là một bài thơ xinh xắn, duyên dáng, vừa mãnh liệt, sôi nổi; lại vừa hồn nhiên, trong sáng; vừa ý nhị, sâu xa. Phân tích bài thơ Sóng khổ 1 2 cũng như phân tích bài thơ Sóng khổ 5  6 7 sẽ thấy rất rõ điều đó. Hãy cùng cảm nhận nội dung tác phẩm này nhé. 

Phân tích bài thơ Sóng khổ 1 2 của Xuân Quỳnh

Nỗi niềm của nhân vật trữ tình gửi gắm trong hình tượng sóng

Đầu đề bài thơ là “sóng” và cả bài thơ đều được dệt bằng hình tượng trung tâm ấy. Cùng với hình tượng “sóng” còn có một hình tượng nữa là em – cái tôi trữ tình của nhà thơ. Sóng là hình ảnh ẩn dụ nói về tâm trạng của người con gái đang yêu, là sự hóa thân của cái tôi trữ tình. 

Sóng và em – tuy hai mà một, tuy một mà hai, có lúc phân đôi để soi chiếu vào nhau làm toát lên sự tương đồng, có lúc lại hòa nhập vào nhau tạo nên sự âm vang…Hai hình tượng này đan cài, quấn quýt với nhau như hình với bóng, song song và tồn tại cùng nhau từ đầu đến cuối bài thơ, bổ sung cho nhau nhằm diễn tả một cách mãnh liệt, sâu sắc và thấm thía hơn khát vọng tình yêu đang cuồn cuộn dâng trào trong trái tim người con gái.

Những cung bậc cảm xúc của tình yêu

Mở đầu bài thơ là trạng thái tâm lý đặc biệt của một tâm hồn khao khát được yêu:

“Dữ dội và dịu êm

Ồn ào và lặng lẽ

Sông không hiểu nỗi mình

Sóng tìm ra tận bể.”

Bắt đầu là hình ảnh sóng nước. Nghĩa tường mình là vậy, không kể ở sông hay ở bể, lúc sóng cần lên thì “dữ dội”, “ồn ào” có thể gây lật thuyền, đắm tàu; nhưng lúc trời êm gió lặng thì sóng lại “dịu êm”, “lặng lẽ”. Bằng những trạng thái đối ngược nhau, sóng hiện lên dưới ngòi bút của nhà thơ luôn luôn biến đổi mình thành muôn hình vạn vẻ và hiện tượng đó cứ lặp đi lặp lại theo sự chi phối của thời tiết thiên nhiên. 

Phân tích bài thơ Sóng ta thấy tâm hồn của người con gái khi yêu cũng giống như sự tương phản giữa các hình thức của sóng, đa dạng ở bên ngoài và luôn luôn khó hiểu ở bản chất bên trong, chất chứa bao niềm bối rối, trăn trở của “sóng” muốn giãi bày lòng mình với “bể”. Có thể thấy, ngay trong khổ thơ đầu thôi độc giả đã thấy được nét mới mẻ trong quan niệm về tình yêu của Xuân Quỳnh. Người con gái đang khao khát tình yêu, muốn hiểu đến tận cùng bản chất, gốc rễ của tình yêu. 

Có thể thấy, tình yêu với người con gái có bao giờ bình yên, mà rất đỗi “dữ dội” với biết bao cảm xúc “Vì tình yêu muôn thuở/Có bao giờ đứng yên”.

“Nếu phải cách xa nhau

Biển chỉ còn sóng gió

Nếu phải cách xa anh

Em chỉ còn bão tố”

(Thuyền và Biển)

Tình yêu ấy, cũng có những người con gái lại nữ tính đáng yêu trong sự thu mình đầy lặng lẽ:

“Có những tình yêu không thể nói bằng lời

Chỉ hiểu nhau qua từng ánh mắt

Nhưng đó là tình yêu bền vững nhất

Bởi thứ ồn ào là thứ dễ lãng quên”

(Đinh Thu Hiền)

Xuân Quỳnh đã miêu tả “sóng” với những đặc điểm đối nghịch đến kỳ lạ cũng là để nói tới cái đa dạng, phức tạp, khó giải thích của tình yêu. Cũng từ đây mà sóng nước đã chuyển thành cơn sóng tình, đan nguyện vào nhua, bổ sung ý nghĩa cho nhau làm cho người đọc thêm phần hứng thú.

Giống như sóng, tình yêu cũng là một hiện tượng, một khái niệm khó lý giải rõ ràng. Khát vọng tình yêu xôn xao, rạo rực trong trái tim nhà thơ, trong trái tim tuổi trẻ cùng là khát vọng muôn đời của nhân loại. Phân tích bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh sẽ thấy tình yêu sẽ mãi mãi trường tồn như hiện tượng của thiên nhiên, vĩnh hằng trong thời gian. Từ ngàn xưa, con người đã đến với tình yêu và mãi mãi vẫn như vậy:

“Ôi con sóng ngày xưa

Và ngày sau vẫn thế”

Nỗi khát vọng tình yêu

Bồi hồi trong ngực trẻ.”

Tình yêu và khát vọng được yêu của con người muôn đời không thay đổi. Tình yêu không bó hẹp trong phạm vi lứa tuổi nhưng khái niệm về tình yêu vẫn luôn gắn liền với tuổi trẻ. Ở lứa tuổi mùa xuân tươi đẹp của đời người, tình yêu phát triển mạnh mẽ nhất và mang đầy đủ ý nghĩa, cung bậc cảm xúc nhất. 

Tình yêu tràn đầy trong cơ thể thanh xuân, làm “bồi hồi” trái tim trong “ngực trẻ”, khiến trái tim ấy lúc nào cũng phải thổn thức nhớ mong. Tự nhiên như hơi thở, cần thiết như cơm ăn áo mặc hàng ngày. Ấy thế mà tình yêu là gì thì chưa một ai trên nhân loại này có thể giải thích tường tận, cặn kẽ được bởi mỗi người sẽ có mỗi cảm nhận khác nhau, những quan điểm khác nhau về tình yêu. Sức quyến rũ mãnh liệt của nó có lẽ là ở đó chăng?.

Xem chi tiết >>> Cảm nhận 2 khổ thơ đầu bài Sóng của nhà thơ Xuân Quỳnh

Phân tích bài thơ Sóng khổ 3 4 của Xuân Quỳnh

Nỗi trăn trở về nơi bắt đầu của tình yêu trong ý thơ 

Sự suy tư trăn trở về cội nguồn tình yêu làm Xuân Quỳnh phân vân tự hỏi rồi tự giải đáp:

“Trước muôn trùng sóng bể

Em nghĩ về anh, em

Em nghĩ về biển lớn

Tự nơi nào sóng lên?”

Khi yêu, người ta thường có nhu cầu tự tìm hiểu nhưng tình yêu là một hiện tượng tâm lý đầy bí ẩn, không bao giờ giải thích được. Tình yêu cũng giống như sóng biển, như gió trời, làm sao người thường có thể hiểu hết cho được.

Nếu sóng tìm ra tận bể để tự hiểu mình thì em cũng tìm đến tình yêu anh để được hiểu sâu sắc hơn về con người đích thực của em. Trước không gian bao la của biển cả, làm sao em không trăn trở với những câu hỏi từ ngàn xưa vốn là những băn khoăn, triết lý mang tầm vũ trụ. Bao câu hỏi cứ vương vấn trong tâm hồn người con gái gây nên sự thổn thức trong lòng:

“Sóng bắt đầu từ gió

Gió bắt đầu từ đâu

Em cũng không biết nữa

Khi nào ta yêu nhau”

Giữa đại dương mênh mông ấy, nơi nào là nơi bắt đầu của sóng? Khó mà trả lời sao cho chính xác được, tuy nhiên vẫn có thể nói rằng “Sóng bắt đầu từ gió” theo cách nói của tác giả bởi gió là yếu tố tác động để hình thành nên những cơn sóng gợn trên mặt đại dương. Có gió mới có sóng, chắc chắn là như vậy. 

Vậy gió bắt đầu từ đâu? Câu trả lời không hề đơn giản bởi nó thuộc vào phạm trù của sự vô tận. Khi phân tích bài thơ Sóng, ta thấy câu thơ “Em cũng không biết nữa” – như một câu trả lời thể hiện sự vô tư hồn nhiên của nhân vật trữ tình trong tác phẩm của Xuân Quỳnh. “Khi nào ta yêu nhau” – Một câu hỏi mà như là một thú nhận đầy nữ tính. Phải chăng, tâm trạng của người con gái đang yêu ấy là điển hình?.

dàn ý phân tích bài thơ sóng
Hình tượng Sóng và Em trong ý thơ của Xuân Quỳnh

Xem chi tiết >>> Phân tích khổ 3 4 bài thơ Sóng của nữ sĩ Xuân Quỳnh

Phân tích bài thơ Sóng khổ 5 6 7 của Xuân Quỳnh 

Nỗi nhớ và tấm lòng hướng về anh của người phụ nữ

Điều thiêng liêng nhất, tuyệt diệu nhất trong tình yêu là sự đồng cảm, hòa hợp sâu xa giữa hai tâm hồn, hai nửa cuộc đời tự nguyện gắn bó với nhau để tạo thành một chỉnh thể trọn vẹn và vĩnh viễn. Chính điều này, đã để lại nỗi nhớ thương trong tình yêu khi cả hai phải xa cách:

“Con sóng dưới lòng sâu

Con sóng trên mặt nước

Ôi con sóng nhớ bờ

Ngày đêm không ngủ được

Lòng em nhớ đến anh

Cả trong mơ còn thức”

Yêu và nhớ là hai mặt của tình yêu, yêu say đắm thì nhớ thiết tha. Nhà thơ vẫn mượn sóng để nói chuyện đời, chuyện tình. Chỉ có sóng đại dương mênh mông mới có thể so sánh được với tình yêu của em dành cho anh. Sóng trên mặt nước, dẫu có lớn cũng còn có thể lựa chiều mà vượt như “trên mặt nước” hay “dưới lòng sâu” để đến được bờ. 

Bờ là nơi đến của sóng, sóng có đối tượng để vuốt ve vỗ về, có cái điểm đích để đi đâu về đâu cũng thương cũng nhớ, lúc nào cũng không thể quên phai bất kể ngày hay đêm. Thức mà nhớ thương, ấy là chuyện bình thường nhưng cả “trong mơ” là nỗi nhớ không chịu yên. Ôi! Tình yêu là vậy! Em yêu anh, em là vậy…

Nỗi nhớ hiển hiện trong mọi không gian và thời gian, không chỉ tồn tại trong ý thức mà nó còn hiện hữu ngay cả trong tâm thức, xâm nhập vào trong cả giấc mơ. Tình yêu của người con gái ở đây vừa chân thành vừa tha thiết, vừa trong sáng lại mang thủy chung, son sắt.

Khi phân tích bài thơ Sóng sẽ thấy ở những khổ thơ trước, nhân vật trữ tình nhờ sóng để che giấu tâm trạng nhưng giờ đây thì đã bỏ luôn cái vỏ đậy nhân hóa vay mượn đi để trái tim tự thốt lên lời thể hiện niềm tin, sự sắt son chung tình trong tình yêu:

“Dẫu xuôi về phương bắc

Dẫu ngược về phương Nam

Nơi nào em cũng nghĩ

Hướng về anh – một phương”

Nỗi nhớ trong tình yêu còn được gắn liền với khái niệm tình yêu vô tận và không gian vô biên, bao la rộng lớn. Với thời gian, nó không có ngày đêm. Với không gian, nó cũng chẳng có nhiều phương hướng. Nếu tình yêu là một quy luật của cuộc sống thì sự thủy chung lại là quy luật bất biến của tình yêu. Tình yêu dù cho có trong sáng, có mãnh liệt đến đâu đi nữa cũng vẫn phải gắn chặt với đời thường, mà cuộc sống đời thường thì lại nhiều dâu bể. Vì thế, những người yêu nhau, ngoài sự say mê thấm thía thì cũng cần phải có đủ nghị lực và lý trí để vượt qua mọi thử thách, cám dỗ của cuộc sống:

“Ở ngoài kia đại dương

Trăm ngàn con sóng đó

Con nào chẳng tới bờ

Dù muôn ngàn cách trở”

Hãy nhìn những con sóng của đai dương, dù to hay nhỏ, dù gió có xô, bão có dạt đến phương hướng nào thì cuối cùng vẫn sẽ trở về với bờ. Gian nan, thử thách là điều không thể thiếu trong tình yêu.

Phân tích khổ 8 9 bài thơ Sóng (hai khổ thơ cuối)

Khát vọng về tình yêu vĩnh cửu của người phụ nữ

Đẹp là thế, thiêng liêng là thế nhưng tình yêu cũng thật ngắn ngủi và mong manh. Chính vì vậy, trong hai khổ cuối của bài thơ, tác giả đã cho độc giả cảm nhận được khát vọng tình yêu được trường tồn, bất tử của nhân vật trữ tình hay cũng chính là mong muốn của tác giả và của tất cả ai khi dấn thân vào con đường tình yêu:

“Cuộc đời tuy dài thế

Năm tháng vẫn đi qua

Như biển kia dẫu rộng

Mây vẫn bay về xa

 

Làm sao được ta ra

Thành trăm con sóng nhỏ

Giữa biển lớn tình yêu

Để ngàn năm còn vỗ”

Tuy không hiện lên thành chữ thành lời nhưng thấp thoáng đâu đó người đọc thấy được có chút lo âu hiện hữu. Liệu tình yêu có thể vượt qua những quy luật tất yếu của cuộc sống? Vì thế ngay trong lúc tình yêu say đắm, nhà thơ vẫn không hoàn toàn thoát li khỏi hiện tại.

Mọi chuyện rồi cũng sẽ qua, cuộc đời, năm tháng và mây ngàn thì vẫn mãi bay vào cõi xa xăm, vô định. Tình yêu cũng thế vì tình yêu bao giờ cũng gắn liền với con người cụ thể, gắn liền với cái hữu hạn của đời người. Muốn vượt qua giới hạn đó, chỉ có một cách là hòa tan tình yêu vào thiên nhiên vĩnh cửu để hàng ngàn vạn năm sau, những con sóng đại dương vẫn cất cao lời mà ngợi ca tình yêu bất diệt của tuổi trẻ, của nhân vật trữ tình. 

Phân tích bài thơ Sóng, người đọc sẽ thấy nỗi trăn trở đến lúc này đã trở thành sự bức bách, thôi thúc. Tình yêu bùng lên thành khát vọng. Khát vọng sục sôi mà vẫn khiêm nhường đầy nữ tính. Tình yêu bây giờ không còn bé nhỏ mà hòa nguyện vào sóng nước đại dương vĩnh hằng. Mỗi chữ, mỗi câu trong đoạn thơ đều được tác giả chọn lựa, sắp xếp rất khéo léo tinh tế nên có giá trị biểu cảm rất cao, chạm đến lòng độc giả.

Tình yêu trong thực tế đâu chỉ có một khoảnh khắc, bởi:

Em đâu dám nghĩ là vĩnh viễn

Hôm nay yêu, mai có thể xa rồi”

(Nói cùng anh – Xuân Quỳnh)

Hay những tiếng lòng:

“Anh đã thấy một điều mong manh nhất,

Là tình yêu, là tình yêu ngát hương.”

(Đỗ Trung Quân)

hình ảnh minh họa khi phân tích bài thơ sóng
Phân tích bài thơ Sóng trong những khổ thơ cuối

Đánh giá nghệ thuật khi phân tích bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh 

Bằng thể thơ năm chữ truyền thống, Sóng đã tạo nên âm điệu sâu lắng, dạt dào, như âm điệu của những con sóng biển và cũng là sóng lòng của người phụ nữ khi yêu thông qua cách ngắt nhịp linh hoạt, phóng khoáng và cách gieo vần, phối âm độc đáo, giàu sức liên tưởng cho độc giả. 

Bên cạnh đó, với giọng thơ vừa thiết tha, đằm thắm, vừa mãnh liệt sôi nổi, vừa hồn nhiên, nữ tính đan xen vào những biện pháp tu từ như đối lập “Dẫu xuôi về phương Bắc – Dẫu ngược về phương Nam”, điệp cấu trúc, tương phản… đã để lại ấn tượng mạnh trong lòng người đọc. 

Không những vậy, Xuân Quỳnh đã xây dựng hình ảnh ẩn dụ – với hình tượng sóng, vừa mang nghĩa thực, vừa mang nghĩa ẩn dụ tha thiết, chính yếu tố nghệ thuật này đã làm nên sự thành công cho tác phẩm trong việc mượn cảnh thiên nhiên để miêu tả tâm trạng con người.

Kết bài: Qua hình tượng sóng cũng như trên cơ sở khám phá sự tương đồng, hòa hợp giữa sóng em, bài thơ đã diễn tả tình yêu của người phụ nữ thiết tha, nồng nàn, mà đầy chung thủy. Một tình yêu muốn vượt lên thử thách của thời gian và sự hữu hạn của đời người. Từ đó thấy được tình yêu là một tình cảm cao đẹp, một hạnh phúc lớn lao của con người. Xuân Quỳnh xứng đáng là một nhà thơ nữ của tình yêu đôi lứa khi thổi một làn gió mới vào nền văn học thơ ca nước nhà.

Dàn ý phân tích bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh lớp 12 

Nhằm giúp các em nắm được những ý chính cũng như nội dung bài viết phân tích bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh, dưới đây DINHNGHIA.VN sẽ giúp bạn khái quát lập dàn ý phân tích bài thơ Sóng. 

Mở bài phân tích bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh 

  • Giới thiệu đôi nét về nữ sĩ Xuân Quỳnh cùng bài thơ Sóng.
  • Tóm tắt vẻ đẹp nội dung và nghệ thuật của bài thơ Sóng.

Thân bài phân tích bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh 

  • Phân tích bài thơ Sóng khổ 1 2
    • Nhân vật trữ tình với những nỗi niềm được thể hiện qua hình tượng Sóng.
    • Tình yêu với những cung bậc xúc cảm đẹp trong người phụ nữ.
  • Phân tích bài thơ Sóng khổ 3 4
    • Những suy tư đầy trăn trở về nơi bắt đầu của tình yêu.
  • Phân tích bài thơ sóng khổ 5 6 7
    • Tấm lòng cùng nỗi nhung nhớ khôn nguôi về anh của người phụ nữ.
  • Phân tích bài thơ Sóng khổ 8 9 (hai khổ thơ cuối)
    • Những mong muốn và khát khao cháy bỏng về tình yêu vĩnh cửu. 
  • Đánh giá về nghệ thuật khi phân tích bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh.

Kết bài phân tích bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh 

  • Nhận xét về giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ Sóng.
  • Đánh giá về hình tượng sóng cùng ý nghĩa của nó trong tác phẩm. 
  • Bày tỏ những suy nghĩ bản thân khi phân tích bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh.

Có thể thấy, phân tích bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh, ta càng ngưỡng mộ hơn về những người phụ nữ Việt Nam. Họ là những con người luôn phấn đấu để thủy chung, luôn sống hết mình vì một tình yêu. Nữ sĩ Xuân Quỳnh xứng đáng là một nhà thơ của tình yêu lứa đôi bởi những đóng góp lớn lao của chị. Xuân Quỳnh đã làm phong phú hơn cho nền thơ ca nước nhà và chị sẽ mãi mãi là ngôi sao sáng về những xúc cảm trong tình yêu. 

Bài viết trên đây của DINHNGHIA.VN đã giúp bạn tìm hiểu cũng như phân tích bài thơ Sóng. Hy vọng rằng bạn đã tìm thấy những kiến thức hữu ích qua bài viết về chủ đề phân tích bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh. Chúc các bạn luôn học tập tốt!. 

Xem thêm >>> Cảm nhận bài thơ Sóng của nhà thơ Xuân Quỳnh – Ngữ Văn 12

Xem thêm >>> Khám phá thơ Xuân Diệu về tình yêu qua những áng thơ hay nhất!

Please follow and like us:
error
 

Comments

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *