Trong hóa học 12, bạn đã được tìm hiểu về trùng ngưng trong kiến thức về Polime. Vậy định nghĩa phản ứng trùng ngưng là gì, cách phân loại, các dạng bài tập liên quan đến phản ứng này như nào?… Nội dung bài viết dưới đây của DINHNGHIA.VN sẽ giúp bạn tìm hiểu chi tiết về chủ đề này nhé!. 

Phản ứng trùng ngưng là gì?

  • Phản ứng trùng ngưng được định nghĩa là quá trình tổng hợp polime dựa trên phản ứng của các monome có chứa các nhóm chất, nhằm tạo thành những liên kết mới trong mạch polime cũng như sinh ra hợp chất phụ như nước, HCl….
  • Trùng ngưng hay còn được gọi là phản ứng đồng trùng ngưng vốn là một quá trình nhiều phân tử nhỏ (monome) được liên kết với nhau thành phân tử lớn (polime cao phân tử) cũng như giải phóng nhiều phần tử nhỏ như HCl hay \(H_{2}O,CO_{2}\).
  • Ví dụ:

\(nNH_{2}-[CH_{2}]_{5}COOH \rightarrow (-NH-[CH_{2}]_{5}CO^{-})_{n} + nH_{2}O\)

Các chất tham gia phản ứng trùng ngưng là gì? 

Các chất tham gia phản ứng này là các chất có nhiều nhóm chức.

Thế nào là monome của phản ứng trùng ngưng?

thế nào là monome của phản ứng trùng ngưng

Khi các nhóm chức tác dụng với nhau, hợp chất phân tử thấp được tách ra với sự tạo thành  liên kết mới nối những phần còn lại của các chất tham gia phản ứng với nhau.

Ví dụ:

các ví dụ về phản ứng trùng ngưng

Cách phân loại phản ứng trùng ngưng

Trùng ngưng đồng thể và trùng ngưng dị thể

  • Trùng ngưng đồng thể: Đây là loại phản ứng mà khi trùng ngưng chỉ có một loại monome có thể tham gia phản ứng.
  • Trùng ngưng dị thể: Đây là loại phản ứng mà khi trùng ngưng sẽ có từ hai loại monome trở lên tham gia. 

Trùng ngưng hai chiều và trùng ngưng ba chiều

  • Trùng ngưng hai chiều được biết đến chính là một dạng polime mạch thẳng hay là phân nhánh.
  • Trùng ngưng ba chiều được biết là khả năng tạo thành một dạng mạch không gian. Lúc đó thì một trong những monome tham gia phản ứng sẽ có tới ba nhóm chức.

Trùng ngưng cân bằng và trùng ngưng không cân bằng

  • Phản ứng này vốn là phản ứng tạo ra polime đồng thời kèm theo các hợp chất thấp phân tử. Do đó thành phần cơ bản của hợp chất cao phân tử tạo ra sau phản ứng sẽ không trùng với các thành phần cơ bản của các chất ban đầu.
  • Phản ứng này có được là bởi  sự tương tác giữa các nhóm chức. Do đó, để xảy ra trùng ngưng thì cần có các hợp chất với các nhóm chức khác loại có thể phản ứng với nhau.
  • Ví dụ:

\(NH_{2}(CH_{2})_{6}COOH \rightleftharpoons -NH(CH_{2})_{6}CO- + H_{2}O\)

  • Bên cạnh đó thì phản ứng này cũng có thể xảy ra giữa hai (hoặc nhiều hơn) hợp chất. Trong đó mỗi hợp chất sẽ có ít nhất hai nhóm chức giống nhau có thể phản ứng với các nhóm chức của hợp chất trong hỗn hợp phản ứng.
  • Ví dụ: 

cách phân loại phản ứng trùng ngưng

  • Nếu như hợp chất thấp phân tử được tạo ra khi trùng ngưng có khả năng tương tác với polime tạo thành (trong các điều kiện của phản ứng này) thì quá trình của phản ứng sẽ đạt tới cân bằng.
  • Ví dụ:

các phương pháp tiến hành phản ứng trùng ngưng

  • Ngược lại nếu trong các điều kiện của phản ứng này mà các chất thấp phân tử tạo thành không thể tương tác với polime thì phản ứng T/Ư đó sẽ là không cân bằng.
  • Ví dụ:

cách điều chế phản ứng trùng ngưng

Các phương pháp tiến hành trùng ngưng

Hiện nay có một số phương pháp tiến hành trùng ngưng điển hình như sau:

  • Trùng ngưng trong thể nóng chảy.
  • Trùng ngưng trong dung dịch.
  • Trùng ngưng nhũ tương.
  • Trùng ngưng giữa các pha.

Polime được điều chế bằng phản ứng trùng ngưng

Cách điều chế polime bằng phản ứng T/Ư: Các polime được điều chế từ pư trùng ngưng như sau: Nilon-6, nilon-7, Tơ lapsan, Nilon-6,6, Nhựa novolac và rezol.

Nilon-6 

Tơ capron (nilon-6) được điều chế bằng cách trùng ngưng aminoaxit \(H_{2}N-(CH_{2})_{5}-COOH\)

\(nH_{2}N-[CH_{2}]_{5}-COOH \rightarrow (-NH-[CH_{2}]_{5}-CO-)_{n} +nH_{2}O\)

Nilon-7

Nilon-7 hay còn gọi là tơ enang được trùng ngưng từ axit 7-aminoheptanoic

\(nNH_{2}-[CH_{2}]_{6}-COOH \rightarrow -(-NH-[CH_{2}]_{6}-CO-)n +nH_{2}O\)

Lapsan

Tơ lapsan là một loại polieste được tổng hợp từ axit axit terephtalic và etylen glycol

\(p-HOOC-C_{6}H_{4}-COOH + HO-CH_{2}-CH_{2}-OH \rightarrow -(-CO-C_{6}H_{4}-CO-O-CH_{2}-CH_{2}-O-)- + H_{2}O\)

Nilon-6,6 (đồng trùng ngưng)

Tơ nilon-6,6 được điều chế bằng cách trùng ngưng hexametylenđiamin và axit addipic

\(nH_{2}N(CH_{2})_{6}NH_{2} + nHOOC(CH_{2})_{4}COOH \overset{xt,t^{\circ},p}{\rightarrow} [-HN(CH_{2})_{6}NH-OC(CH_{2})_{4}CO-]_{n}+ 2nH_{2}O\)

Bài tập về phản ứng trùng ngưng của Amino Axit

  • Bởi có nhóm \(NH_{2}\) và COOH, vì thế amino axit tham gia phản ứng T/Ư tạo thành polime thuộc loại poliamit.
  • Trong phản ứng này thì OH của nhóm COOH ở phân tử axit này sẽ kết hợp với H của nhóm \(NH_{2}\) ở phân tử axit kia tạo thành nước và sinh ra polime.

Bài 1: Khi trùng ngưng a gam axit amino axetic với hiệu suất 80%, ngoài amino axit dư người ta còn thu được m gam polime và 2,88 gam nước. Tìm giá trị của m?

Cách giải:

Phương trình phản ứng T/Ư axit aminoaxetic:

\(nNH_{2}-CH_{2}-COOH \rightarrow (- NH-CH_{2}-CO-)n + nH_{2}O\)

Theo phương trình:

\(n_{axit\, amino\, axetic} = n_{H_{2}O}= 0.16\, mol\)

Áp dụng định luật bảo toàn khối lượng ta có:

\(m = m_{axit\, amino\, axetic} – m_{H_{2}O} = 0.16.75-2.88 = 9,12\, g\)

Bài 2: Tìm công thức cấu tạo của hợp chất hữu cơ X chứa 32% C; 6,667% H; 42,667% O; 18,666% N. Biết phân tử X có một nguyên tử N và X có khả năng tham gia phản ứng T/Ư.

Cách giải:

\(C:H:O:N = \frac{32}{12}:\frac{6,667}{1}:\frac{42,667}{16}:\frac{18,666}{14} = 2:5:2:1\)

\(\Rightarrow\) X có công thức là: \((C_{2}H_{5}O_{2}N)_{n}\)

X chứa 1 nguyên tử N \(\Rightarrow\) CT của X là \(C_{2}H_{5}O_{2}N\)

X có phản ứng T/Ư \(\Rightarrow\) CTCT của X là: \(H_{2}NCH_{2}COOH\)

Như vậy, DINHNGHIA.VN đã cùng bạn tìm hiểu chi tiết về p/u trùng ngưng. Mong rằng những kiến thức trong bài viết đã giúp ích cho bạn trong quá trình học tập và nghiên cứu về phản ứng trùng ngưng. Chúc bạn luôn học tốt!. 

Xem thêm Lý thuyết về Amino Axit qua bài giảng dưới đây:


(Nguồn: www.youtube.com)

Please follow and like us:
error
 
Tagged:

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *