Phân tích về bài thơ tiểu đội xe không kính của Phạm Tiến Duật là một trong những chuyên đề quan trọng trong chương trình Ngữ Văn trung học cơ sở. Bài thơ là sự ngợi ca tư thế bất khuất hiên ngang, sự lạc quan, tinh thần quả cảm, bất chấp khó khăn hiểm nguy của những người chiến sĩ lái xe Trường Sơn. Để hiểu hơn về nội dung cũng như nghệ thuật của tác phẩm, trong bài viết sau, hãy cùng DINHNGHIA.VN tìm hiểu, cảm nhận, bình giảng, soạn bài cũng như phân tích về bài thơ tiểu đội xe không kính.

Giới thiệu về tác giả và bài thơ tiểu đội xe không kính

Trong văn học thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, hình ảnh những người chiến sĩ lái xe trên tuyến đường chiến lược Trường Sơn đã gợi nguồn cảm hứng sáng tác cho nhiều nhà văn, nhà thơ. Phạm Tiến Duật với những cảm xúc chân thành đã tạc lên hình tượng về người chiến sĩ quả cảm và anh dũng chiến đấu trong tác phẩm Bài thơ tiểu đội xe không kính.

Khi phân tích về bài thơ tiểu đội xe không kính, chúng ta thấy rằng Phạm Nhật Duật đã làm sống lại cả một thời kỳ oanh liệt mà nhiều gian khổ của các anh bộ đội cụ Hồ. Trong bài thơ ngập tràn chất anh hùng ca.

Phạm Nhật Duật là nhà thơ trưởng thành trong phong trào kháng chiến chống Mỹ xâm lược Những tác phẩm của ông đi cùng thời gian và hấp dẫn trái tim bạn đọc không phải bởi ngôn từ tráng lệ, chau chuốt mà bởi sự dung dị, sự mạnh mẽ lôi cuốn qua hiện thực cuộc sống, qua những chiến đấu gian khổ. Khi phân tích về bài thơ tiểu đội xe không kính, chúng ta nhận thấy tác phẩm tiêu biểu cho phong cách sáng tác độc đáo nổi bật của nhà thơ.

Bài thơ về tiểu đội xe không kính được sáng tác vào năm 1969 – trong giai đoạn cuộc kháng chiến chống Mỹ đang diễn ra vô cùng gian khổ và ác liệt. Lịch sử đã ghi nhận có biết bao tấn bom đạn cùng chất độc hóa học đã “rót” xuống con đường chiến lược mang tên Hồ Chí Minh. Máy bay Mỹ chao lượn suốt ngày đêm, trên các trọng điểm là mù mịt khói lửa. Khi phân tích về bài thơ tiểu đội xe không kính, người đọc nhận thấy sự ngang tàn và quả cảm của những người chiến sĩ, từ đó thấy được sự ngợi ca chủ nghĩa anh hùng cách mạng thời đánh Mỹ của nhà thơ.

Phân tích về bài thơ tiểu đội xe không kính

Tác phẩm của Nguyễn Nhật Duật đã làm hiện lên hình ảnh về chiếc xe không kính băng mình vượt qua mưa bom bão đạn để tiến ra tiền phương. Khi phân tích về bài thơ tiểu đội xe không kính, ta thấy đây là một hiện tượng kỳ lạ bởi trước nay ít thấy chiếc xe nào không kính qua lại trên nẻo đường, nhất là với con đường huyết mạch nhiều mưa bom bão đạn. Thế nhưng trên tuyến đường Trường Sơn vẫn có những chiếc xe như vậy. Chúng như những con ngựa sắt sẵn sàng băng qua mọi gian khổ mưa bom bão đạn, đèo cao dốc thẳm, đêm tối hay mưa gió mịt mùng…

Hình ảnh chiếc xe không có kính

“Không có kính không phải vì xe không có kính

Bom giật, bom rung kính vỡ đi rồi

Ung dung buồng lái ta ngồi,

Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng”

Phân tích về bài thơ tiểu đội xe không kính ta nhận thấy, chỉ với hai câu thơ đầu cũng đủ khiến cho người đọc hình dung được bức tranh tàn khốc đầy khắc liệt của cuộc chiến tranh. Câu thơ đầu như một sự thật hiển nhiên, cũng như lời nói vui đùa của nhà thơ. Nhưng đến câu thơ thứ hai là hình ảnh rất cụ thể và chân thực. Với cấu trúc hỏi đáp, ba từ không đi liền nhau kết hợp hai nốt nhấn “bom giật bom rung” cho thấy chất lính ngang tàng đầy hóm hỉnh của những người chiến sĩ.

“Không có kính, rồi xe không có đèn,

Không có mui xe, thùng xe có xước,”

Hai câu thơ này, Phạm Tiến Duật tiếp tục cho thấy hình ảnh về những chiếc xe không chỉ không có kính, mà còn là sự thiếu thốn như không có đèn, mùi xe, rồi thùng xe có xước. Những khó khăn ấy càng làm tăng thêm sự ngang tàn của những chiếc xe – những con tuấn mã kiên cường quả cảm như chính chủ nhân của nó vậy. Phân tích về bài thơ tiểu đội xe không kính, ta thấy cách dùng điệp từ của nhà thơ rất độc đáo. Ba từ không xuất hiện cùng với việc chiếc xe đã bị xước do chiến đấu hay khi trèo đèo lội xuống càng thể hiện sự ngang tàn của những chiếc xe trên tuyến đường Trường Sơn.

Một chiếc xe đã được nhà thơ miêu tả rất chân thực qua cách nói hóm hỉnh và dí dỏm, cùng biện pháp liệt kê độc đáo. Quả thực, phân tích về bài thơ tiểu đội xe không kính đã giúp chúng ta cảm nhận được về những chiếc xe chiến đấu cho dân tộc cũng chính như chủ nhân của nó vậy.

phân tích về bài thơ tiểu đội xe không kính và hình ảnh minh họa

Hình ảnh những chiến sĩ lái xe kiên cường

Phải chăng, khi phân tích về bài thơ tiểu đội xe không kính ta mới cảm nhận được rằng hình ảnh về những chiếc xe không kính chỉ giúp làm nổi bật lên sự hiên ngang và tinh thần bất khuất của những người chiến sĩ.

Ung dung buồng lái ta ngồi,

Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng”

Tính từ “ung dung” cùng với biện pháp đảo từ được đặt lên đầu câu đã nhân mạnh tư thế lái xe làm chủ được chiến trường của những người lính cụ Hồ.  Động từ nhìn được điệp lại nhiều lần cũng với nhịp thơ nhanh hơn như muốn nhấn mạng về sự tự tại của những người chiến sĩ. Phân tích về bài thơ tiểu đội xe không kính tiếp tục với khổ thơ.:

“Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng

Nhìn thấy con đường chạy thẳng vào tim

Thấy sao trời và đột ngột cánh chim

Như sa, như ùa vào buồng lái”

Ở đây chính là sự chuyển đổi cảm giác đầy tinh tế ở người chiến sĩ. Lúc này, bỏ qua những khó khăn thiếu tốt mà nhà thơ còn thấy cả gió vào xoa mắt đắng, thấy hình ảnh cánh chim, thấy con đường. Lúc này, khi phân tích về bài thơ tiểu đội xe không kính, tớ sẽ nhận ra những không gian tươi nui, lãng mạn giữa khoảng trời còn đầy mưa bom và báo đạn. Những hình ảnh trong những câu thơ này còn cho thấy sự tin tưởng, sự lạc quan chiến đấu ở những người lính.

Những đoạn thơ sau, nhà thơ Phạm Tiến Duật qua việc miêu tả sự khốc liệt của chiến tranh đã cho thấy sự quả cảm và phong cách hiên ngang của người lính cụ Hồ.

Không có kính, ừ thì có bụi,

Bụi phun tóc trắng như người già

Chưa cần rửa, phì phèo châm điếu thuốc

Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha.

Không có kính, ừ thì ướt áo

Mưa tuôn, mưa xối như ngoài trời

Chưa cần thay, lái trăm cây số nữa

Mưa ngừng, gió lùa khô mau thôi.”

Phân tích về bài thơ tiểu đội xe không kính ta thấy qua ngòi bút của nhà thơ, sự tàn khốc của chiến tranh như trở thành một bức tranh quay chậm, mà từng đường nét đều thấy sự ác liệt. Chỉ với một từ “ừ” khiến cho câu thơ bỗng trở nên nhẹ tênh, không một chút do dự hay vướng bận. Với ngôn ngữ đơn giản và gần gũi với cuộc sống, chỉ với một từ “ừ” cũng làm cho cuộc chiến đấu ấy trở nên nhẹ nhàng hơn, tâm trạng của người lính cũng vì thế mà trở nên nhẹ nhõm hơn.

“Chưa cần” là một điệp ngữ được sử dụng nhắc lại như càng thêm khẳng định tư thế hiên ngang, ngạo nghễ, có phần ngông nghênh mà đầy lạc quan của những người lính bộ đội cụ Hồ. Phân tích về bài thơ tiểu đội xe không kính cũng giúp người đọc cảm nhận được sự lạc quan đầy chất ngông này ở những người chiến sĩ.

“Những chiếc xe từ trong bom rơi

Ðã về đây họp thành tiểu đội

Gặp bè bạn suốt dọc đường đi tới

Bắt tay qua cửa kính vỡ rồi.”

Và cũng chính trong gian lao thử thách, trong sự khốc liệt của chiến tranh đã gắn kết và khẳng định về tình cảm đồng chí, đồng đội. “Bom rơi” bão đạn không làm những chiếc xe ấy, có làm những người chiến sĩ ấy giảm bớt tinh thần chiến đấu. Hình ảnh thơ thật đẹp. Họ đã đi qua những ác liệt để được tụ họp cùng nhau, kể cho nhau nghe về trận chiến đã vượt qua, cùng nhau động viên và cổ vũ tinh thần cho anh em đồng đội. Câu thơ cuối của đoạn “bắt tay qua cửa kính vỡ rồi” quả thực rất đẹp, nó đã khiến người đọc không khỏi cảm động. Dù mọi khó khăn chất ngất như nào trong cuộc chiến ấy thì tình cảm mà những người đồng chí đồng đội dành cho nhau thì luôn chiến thắng tất cả. Đó chính là niềm tin chiến thắng, là sự đoàn kết mà không một khó khăn nào có thể cản bước.

“Bếp Hoàng Cầm ta dựng giữa trời

Chung bát đũa nghĩa là gia đình đấy

Võng mắc chông chênh đường xe chạy

Lại đi, lại đi trời xanh thêm.

 

Không có kính, rồi xe không có đèn,

Không có mui xe, thùng xe có xước,

Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước:

Chỉ cần trong xe có một trái tim.”

Hai khổ thơ cuối tiếp tụ là những hình ảnh đẹp về những người chiến sĩ trên tuyến đường Trường Sơn ấy. Khi phân tích về bài thơ tiểu đội xe không kính, người đọc nhận thấy đây có lẽ là những hình ảnh thơ độc đáo và ấn tượng nhất.

Nhận xét nghệ thuật khi phân tích về bài thơ tiểu đội xe không kính

Khi phân tích về bài thơ tiểu đội xe không kính, ta thấy tác giả đã sử dụng thể thơ tự do với những câu dài ngắn khác nhau, thường được gieo vần ở những tiếng thơ cuối dòng. Bên cạnh đó là ngôn ngữ giản dị, dung dị, đậm chất đời thường khiến lời thơ cũng trở nên hồn nhiên hơn, xua tan sự khốc liệt của cuộc chiến tranh gian khổ.

Tác phẩm có sự biểu đạt chủ yếu là phương thức biểu cảm, kết hợp cùng yếu tố tự sự, giọng điệu thơ lạc quan, vui vẻ, đôi chút hóm hỉnh đã giúp thể hiện tinh thần thép, phong cách chiến đấu ngang tàn bất khuất và quả cảm của những người lính trên tuyến đường Trường Sơn huyền thoại.

Phân tích về bài thơ tiểu đội xe không kính, người đọc đã thấy được Phạm Tiến Duật khắc họa thành công hình ảnh những người lính bộ đội cụ Hồ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ xâm lược. Họ là những con người hiên ngang kiên cường khi chiến đấu nhưng cũng có tâm hồn vui vẻ lạc quan và yêu đời. Đây chính là hình tượng đẹp xuyên suốt tác phẩm. Hy vọng với chủ đề Phân tích về bài thơ tiểu đội xe không kính đã giúp bạn có được những kiến thức bổ ích phục vụ cho quá trình học tập. Chúc bạn luôn học tốt!

>>> Phân tích bài thơ Đồng chí của Chính Hữu – Ngữ Văn Lớp 9

Tu khoa

nghị luận bài thơ về tiểu đội xe không kính

soạn bài thơ về tiểu đội xe không kính

bình giảng bài thơ về tiểu đội xe không kính

khổ 1 bài thơ về tiểu đội xe không kính

cảm nhận bài thơ về tiểu đội xe không kính

mở bài hay cho bài thơ về tiểu đội xe không kính

nhận định về bài thơ về tiểu đội xe không kính

liên hệ bài thơ về tiểu đội xe không kính

phân tích bài thơ về tiểu đội xe không kính học sinh giỏi

Please follow and like us:
 

Comments

  1. Pingback: Phân tích bài thơ đồng chí của Chính Hữu - Ngữ Văn Lớp 9

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *